Rust in je hoofd begint niet in je hoofd

Er is iets opvallends aan de manier waarop we tegenwoordig op zoek gaan naar rust. We lezen boeken, luisteren naar podcasts, downloaden een nieuwe app. We maken lijstjes, proberen een nieuwe ochtendroutine uit of spreken met onszelf af dat we vanaf maandag écht beter voor onszelf gaan zorgen. Alsof rust iets is wat je met je hoofd kunt oplossen.

Tijdens coachgesprekken zie ik iets vergelijkbaars gebeuren. Mijn cliënten vertellen over de onrust die ze ervaren. Ze zeggen bijvoorbeeld: "Mijn hoofd zit helemaal vol." "Ik blijf maar nadenken." "Ik sta de hele dag aan en 's nachts kan ik niet slapen." En bijna altijd volgt dezelfde vraag: "Help me... hoe krijg ik mijn hoofd stil?"

Mijn antwoord verrast ze meestal. Ik begin zelden met een oplossing. Vrijwel altijd stel ik eerst een andere vraag: "Voel je op dit moment eigenlijk hoe je hier zit?" Dan wordt het vaak stil. Soms omdat iemand letterlijk even moet voelen en soms omdat de vraag zo onverwacht is. We willen namelijk helemaal geen tegenvraag. We willen gewoon dat die onrust stopt. Liefst vandaag nog. En als het even kan zonder al te veel moeite.

Misschien zit daar wel precies het misverstand...

Want wat bedoelen we eigenlijk als we zeggen dat we rust in ons hoofd willen?

Ik heb het aan enkele van mijn cliënten gevraagd. De meeste antwoorden iets in de trant van: "Ik hoop dat mijn gedachten verdwijnen en dat het hierboven eindelijk stil wordt." Of: "Dat het piekeren ophoudt."

En ik begrijp heel goed dat ze dat zo zeggen. Want als je drukte in je hoofd ervaart, is het logisch dat je verlangt naar rust. Alleen... zo werkt ons brein helemaal niet.

Een gezond brein denkt. Altijd. Het maakt plannen, verwerkt herinneringen, vergelijkt ervaringen, lost problemen op en probeert voortdurend te voorspellen wat er gaat gebeuren. Dat het daarboven druk is, is dus geen teken dat er iets mis is. Ons brein is er juist voor gemaakt.

Misschien is het probleem dus niet dát we gedachten hebben, maar dat we ze zijn gaan zien als het probleem.

Dus als we onrust ervaren door onze gedachten, is de echte vraag misschien helemaal niet: "Hoe stop ik mijn gedachten?" Misschien mogen we ons iets heel anders afvragen: Waarom blijft mijn lichaam blijkbaar in een staat van alertheid?

Ik weet het. Het klinkt misschien een beetje gek. Maar ik wil het graag toelichten...

Wij mensen leven tegenwoordig grotendeels vanuit ons hoofd. We maken plannen, volgen onze agenda's, lossen problemen op en gaan weer vroolijk (of niet) verder... naar de volgende afspraak of de volgende taak.

En ondertussen sukkelt ons lichaam daar een beetje achteraan. Terwijl het egenlijk ons de hele dag al probeert te vertellen wat het nodig heeft. Alleen... het komt ons vaak net even niet zo goed uit. Want hoezo honger? De pauze is pas over anderhalf uur. Hoezo nekpijn? De volgende afspraak begint over vijfentwintig minuten. Hoezo vermoeid? Eerst deze dag nog even doorkomen.

Dus dat gevoel moet maar even wachten. Tot een beter moment. Een moment dat vaak niet komt...

Ons lichaam blijft ondertussen gewoon signalen afgeven. Eerst heel subtiel. Een beetje spanning in je schouders. Een ademhaling die wat hoger wordt. Een lichte onrust in je buik. Maar omdat we zo gewend zijn om door te gaan, merken we die signalen vaak niet eens meer op.

Dus ja, ons lichaam vertelt ons hoe het gaat. Alleen... we zijn verleerd om te luisteren. En als we niet luisteren, gaat ons lichaam meestal wat harder praten. Eerst heel subtiel. Daarna steeds duidelijker. Tot we het uiteindelijk niet meer kunnen negeren.

Vanuit de neurowetenschap is dat eigenlijk heel logisch. Ons zenuwstelsel verzamelt namelijk voortdurend informatie. Niet alleen over wat we denken, maar ook over wat ons lichaam waarneemt. Je zou kunnen zeggen dat het de hele dag vragen stelt als: Voel ik steun? Is er ruimte? Kan ik ontspannen? En misschien wel de belangrijkste vraag van allemaal: Ben ik veilig?

Dat zijn geen vragen die we bewust beantwoorden. Ons zenuwstelsel doet dat automatisch, de hele dag door.

Als we dit vertalen naar de onrust in ons hoofd waar zoveel mensen last van hebben, ontstaat er ineens een heel ander beeld. Misschien probeert ons hoofd helemaal niet lastig te zijn. Misschien doet het precies waarvoor het gemaakt is. Misschien werkt het juist zo hard omdat ons zenuwstelsel nog steeds denkt dat het alert moet blijven.

En dat verandert de manier waarop we naar rust kijken. Want de eerste weg naar rust in ons hoofd loopt vaak niet via ons hoofd, maar via ons lichaam. Dat klinkt misschien bijna te eenvoudig. Toch is dit precies de taal die ons zenuwstelsel begrijpt.

Zoals je ziet, hoeven de eerste stappen naar meer rust dus helemaal niet groot te zijn. Sterker nog, ze beginnen vaak verrassend klein. Met één eenvoudige vraag die je jezelf op iedere moment van de dag kunt stellen: Hoe voelt mijn lichaam nu?

Misschien wil je het zelfs maar meteen proberen? Niet straks, maar nu. Gewoon tijdens het lezen?

Ga dan maar even met je aandacht bewust naar je voeten. En voel eens waar je voeten de grond raken. Doe het iets aan je houding te veranderen. Merk alleen op hoe de vloer je voeten draagt. Adem vervolgens rustig in. Je uitademing mag iets langer duren dan je inademing. Alleen dat.

Meer hoeft er echt niet te gebeuren. En blijf even zo zitten voor even. Voel dan even na.

Misschien merk je helemaal niets. Misschien merk je juist iets op. Dat je schouders iets zakken. Dat je adem wat rustiger wordt. Of dat je voor het eerst vandaag heel even echt aanwezig bent.

En dat is precies waar het over gaat.

Want deze oefening gaat niet over ontspannen. Ze gaat over opmerken. Want juist bij dat opmerken begint vaak iets te veranderen. Eerst in je lichaam. En verrassend genoeg daarna ook in je hoofd.

Rust ontstaat namelijk niet altijd doordat ons hoofd stil wordt. Heel vaak ontstaat rust doordat ons lichaam weer mag meedoen.

Ik ben benieuwd wat je hebt opgemerkt. Laat het gerust hieronder weten of stuur me een berichtje. Ik lees graag met je mee.

Liefs,

Mezelfje | Inzicht & Inspiratie

Inzichten uit neurowetenschap en mindfulness, vertaald naar praktische zelfzorg voor meer rust, veerkracht en een duurzame vriendschap met jezelf.